Dyrektywa unijna obliguje Polskę, aby w 2020 roku 50 proc. wytwarzanych odpadów komunalnych było kierowanych do recyklingu. Obecnie wskaźnik ten osiąga poziom 36 proc. Jak wynika z badań, świadomość Polaków dotycząca selektywnej zbiórki i recyklingu rośnie, ale wciąż jest zbyt niska – 30 proc. społeczeństwa w ogóle nie segreguje śmieci.
Segregacja odpadów w zabudowie wielolokalowej, czyli też we wspólnotach mieszkaniowych, jest jednym z głównych problemów w zbiórce odpadów komunalnych. Śmieci we wspólnocie mieszkaniowej są w pewnym sensie anonimowe – problemem w budynkach wielorodzinnych jest weryfikacja, kto segreguje odpady, a kto tego nie robi. Zgodnie z Ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach opłata dotyczy właściciela nieruchomości, czyli wspólnoty mieszkaniowej. W przypadku braku segregacji śmieci wspólnota może zapłacić nawet cztery razy więcej niż stawka ustalona przez gminę za zbieranie śmieci selektywnie.
Zgodnie z art. 2 ust. 3a Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wspólnota mieszkaniowa ponosi wynikające z ustawy opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu – w części:
- odpowiadającej stosunkowi liczby osób zamieszkujących lokal do liczby osób zamieszkujących we wszystkich lokalach;
- odpowiadającej stosunkowi ilości zużytej wody w lokalu do ilości zużytej wody we wszystkich lokalach;
- odpowiadającej wysokości opłaty, o której mowa w art. 6j ust. 2;
- odpowiadającej jego udziałowi w nieruchomości wspólnej – w pozostałych przypadkach.
Obowiązkiem podatnika, czyli i wspólnoty mieszkaniowej, jest:
- prowadzenie ewidencji podatkowej i dokumentacji dla potrzeb ustalenia podstawy opodatkowania i należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi;
- złożenie do właściwego organu podatkowego (wójta, burmistrza, prezydenta) deklaracji podatkowej pod NIP, REGON wspólnoty;
- zapłata należności podatkowej w terminie.
Wspólnota mieszkaniowa ponosi więc koszty tzw. „podatku śmieciowego”, nie są to jednak koszty zarządu nieruchomością wspólną. Właściciel lokalu, jako wytwórca odpadów, musi być obciążony przez wspólnotę na podstawie art. 13 Ustawy o własności lokali. W praktyce obowiązki te realizowane są przez administratora lub zarządcę nieruchomości wspólnoty mieszkaniowej.